Is de oprichting of het gebruik van een vennootschap anno 2014 nog wel zinvol?

Na de lawine aan fiscale maatregelen die de regering Di Rupo in de loop van 2012 en 2013 op de Belgische ondernemingen afvuurde, vragen vele zelfstandigen zich af of het nog wel zin heeft om hun bedrijfsactiviteiten te organiseren door middel van een vennootschap. Door de (soms forse) verhoogde belastbare basis van de voordelen in natura en de stijging van de roerende voorheffing op dividenden en liquidatiebonus naar 25% zien immers velen daar het nut niet meer van in.

Sommige zelfstandigen gaan daarbij soms wel heel drastisch te werk en beslissen tot de onmiddellijke ontbinding van hun vennootschap om daarna hun activiteiten gewoon verder te zetten door middel van een eenmanszaak. Nogal vaak  gaat het om emotionele beslissingen waarbij vooral gefocust wordt op de verhoogde fiscale druk.

Hoog tijd dus om de voor- en nadelen van een eenmanszaak en vennootschap op een rij te zetten zodat u met de nodige kennis van zaken tot een beslissing kan komen.

Vennootschap of eenmanszaak: that’s the question
Het al dan niet kiezen voor een vennootschap en welke vennootschapsvorm u dan bij voorkeur kiest, is zeker geen exacte wetenschap. Het is eerder het afwegen van een aantal voor- en nadelen die sterk zullen afhangen van uw persoonlijke situatie.
Hou om te beginnen alvast rekening met de volgende belangrijkste principiële kenmerken van een eenmanszaak versus een vennootschap:

INF140-4

Op bovenstaande basiskenmerken bestaan een aantal uitzonderingen. Zo kan een eenmanszaak bijvoorbeeld ook door meerdere personen worden uitgeoefend onder de vorm van een feitelijke vereniging al is dat in de praktijk niet zo gebruikelijk.
In geval van een vennootschap wordt de hoofdelijke aansprakelijkheid van de aandeelhouders of vennoten   slechts beperkt tot hun kapitaalinbreng bij een BVBA, NV, CVBA en Comm.VA en is bovendien slechts relatief (oprichtersaansprakelijkheid, bestuurdersaansprakelijkheid, aansprakelijkheid voor fiscale en sociale schulden, …).

Soms zorgt de vereiste van een bepaald minimumkapitaal bij bepaalde vennootschapsvormen[5] voor een zekere terughoudendheid. Weet echter dat het vereiste minimumkapitaal niet altijd volledig van bij de start moet worden volgestort. Zo is een bedrag van 6.200 € reeds voldoende bij de oprichting van een BVBA met minstens twee vennoten[6].

De voornaamste voor- en nadelen van een eenmanszaak
De grootste voordelen voor wie opteert voor een eenmanszaak, kunnen als volgt worden samengevat:

  • Flexibeler in vergelijking met vennootschap
  • Minder formalistisch en dus kostenbesparend
  • Onmiddellijke beschikbaarheid van de liquide middelen in hoofde van de ondernemer
  • Beperktere administratieve en boekhoudkundige verplichtingen
  • Eenvoudiger om stop te zetten

De belangrijkste nadelen van een eenmanszaak kunnen als volgt worden samengevat:

  • De zelfstandige staat in principe met zijn volledig persoonlijk vermogen borg bij faillissement van zijn of haar zaak[7]
  • Er bestaan minder aantrekkelijke mogelijkheden voor opvolging en overname van de zaak
  • Minder gemakkelijk om de bedrijfsactiviteiten te financieren
  • Winsten worden onderworpen aan een hoger belastingtarief vanaf een bepaald plafond
  • Hogere parafiscale druk (sociale bijdragen)
  • Minder optimalisatiemogelijkheden in vergelijking met een vennootschap

Of een eenmanszaak voor u al dan niet een interessante keuze is, hangt in eerste instantie af van hoe risicovol uw bedrijfsactiviteiten zijn en hoe hoog uw persoonlijk privévermogen is. Het heeft in principe ook geen zin om voor een vennootschap te kiezen indien uw winst vóór belasting slechts enkele (tien)duizenden euro’s bedraagt tenzij u met meerdere personen een activiteit wenst uit te oefenen.
Geval per geval moet worden bekeken of het fiscaal voordeel ook interessant is, maar als het volledig inkomen dat in de vennootschap binnenkomt, er ook als bezoldiging bijna integraal terug uit moet, is er bijna geen enkel fiscaal voordeel. Er wordt ook vaak vergeten dat er voor eenmanszaken eveneens een aantal interessante fiscale voordelen bestaan die de fiscale druk wat kunnen temperen, zoals:

  • Recht op investeringsaftrek voor nieuwe investeringen
  • Recht op belastingkrediet indien het beroepsvermogen van de eenmanszaak is aangegroeid in vergelijking met voorgaande jaren
  • Geen belastbare voordelen alle aard voor privégebruik van personenwagens en de gezinswoning (de kostenaftrek wordt immers beperkt tot het werkelijk beroepsgebruik)
  • Algemeen aftrekpercentage van 75% voor beroepsmatige autokosten en dat ongeacht de CO2-uitstoot van de wagen

Een eenmanszaak kan ook interessant zijn gedurende de eerste jaren nadat u beslist heeft om te proeven van het ondernemerschap mits het risico van de activiteiten beperkt is. U kan dan zonder veel formaliteiten en kosten uw zaak stopzetten indien blijkt dat het harde labeur en de vele hindernissen waar u ongetwijfeld mee zal worden geconfronteerd, niet voor u zijn weggelegd. Bevalt het ondernemerschap u toch en gaan de zaken zeer goed, dan kan u ten allen tijde nog beslissen om een vennootschap op te richten.

De voornaamste voor- en nadelen van een vennootschap
De belangrijkste voordelen om uw bedrijfsactiviteit uit te oefenen door middel van een vennootschap kunnen als volgt worden samengevat:

  • Mogelijkheid tot beperkte(re) aansprakelijkheid van de aandeelhouders/vennoten 
  • Een deel of alle aandelen kunnen worden overgedragen
  • Meer mogelijkheden voor pensioenvorming van de bedrijfsleider(s)
  • Meer vertrouwen bij "stakeholders" omwille van een grotere transparantie (publicatie jaarrekening, …)
  • Meer mogelijkheden tot fiscale optimalisatie

Vooral de beperkte aansprakelijkheid en de mogelijke fiscale optimalisaties pleiten in het voordeel van een vennootschap. Banken en externe financiers blijken in de praktijk ook sterker geneigd te zijn om kapitaal te verstrekken aan een vennootschap dan aan een eenmanszaak. Een vennootschap getuigt immers van meer professionaliteit en een hogere transparantie van de bedrijfsactiviteiten en bedrijfsresultaten.

Op fiscaal vlak zijn er veel meer optimalisatiemogelijkheden in vergelijking met een eenmanszaak. Zo kan de fiscale druk van de vennootschapswinsten bijvoorbeeld worden gemilderd door het storten van premies in een I.P.T.-verzekering (pensioenvorming), door te investeren in Tax Shelter, het maximaal benutten van de aftrek voor risicokapitaal op het gestorte kapitaal en de gereserveerde winsten, de aanleg van een investeringsreserve indien niet wordt geopteerd voor de aftrek voor risicokapitaal, … Ook in hoofde van de bedrijfsleiders kan de keuze voor een vennootschap leiden tot heel wat interessante optimalisaties zodat de belastingdruk en de sociale bijdragen bij hen privé worden geoptimaliseerd. 

Het participeren in een vennootschap kent uiteraard ook wel een aantal nadelen, zoals:

  • Hogere oprichtingskosten (notaris, financieel plan, eventueel bedrijfsrevisor bij inbreng persoonlijke goederen, …), al zijn die slechts eenmalig en op de lange duur te verwaarlozen
  • Hogere werkingskosten (meer administratie, dubbele boekhouding, …)
  • Meer formalisme (houden van algemene vergaderingen, aanstellen – en soms ontslaan – van bestuursorgaan, …)
  • Kosten van ontbinding en vereffening bij beëindiging van de activiteiten

Algemeen kunnen we besluiten dat het oprichten van een vennootschap ook vandaag nog fiscaal interessant kan zijn, zelfs al werden de fiscale voordelen door de regering Di Rupo wel ingeperkt. Maar vergeet niet de andere niet-fiscale aspecten, die een belangrijke rol kunnen spelen in de organisatie van uw beroepsactiviteiten zoals het afschermen (en verder opbouwen) van uw persoonlijk vermogen en het aantrekken van externe financiering voor het verwezenlijken van projecten.

Auteurs: Bart Vermoesen & Marc Ottevaere

De inschrijvingsplicht wordt ruimer
Meer ondernemers moeten zich inschrijven in de Kruispuntbank voor ondernemingen
In het streven naar een aantrekkelijker ondernemingsklimaat werd er onder meer gesleuteld aan het ondernemingsrecht. De wetgever afstapt van het begrip “handelaar”. In plaats daarvan wordt het begrip “onderneming” als overkoepelende term gebruikt. Het nieuwe ondernemingsbegrip  vormt niet alleen de bouwsteen voor zowel de regels van het Wetboek van economisch recht als in het gerechte
Meer specifiek: het huwelijksvermogensrecht
Een nieuwe vergoedingsplicht in het wettelijk stelsel
Wat als een echtgenoot zijn beroep uitoefent in een vennootschap, waarvan alle aandelen “eigen” zijn ? De wet van 22 juli 2018 heeft aanzienlijke wijzigingen aangebracht in het huwelijksvermogensrecht. Met dit artikel gaan wij in op een specifieke aanvulling in het huwelijksvermogensrecht, namelijk de mogelijke benadeling van de gemeenschap bij de beroepsuitoefening door middel van een eige
Veranderingen in de zorgvolmacht en vruchtgebruik
Vermogensplanning: enkele recente ontwikkelingen
De laatste maanden hebben we al regelmatig bericht over  de grote wijzigingen in de vermogens- en successieplanning. Hieronder bezorgen we nog een kleine update over enkele van deze wijzigingen.   De zorgvolmacht: uw vermogen veiligstellen voor later Het klassieke voorbeeld is hier dat van een persoon die omwille van een fysieke of mentale beperking (coma, dementie, …) tijdelijk of
Happy Brexmas?
Hoe bereidt u uw onderneming voor op Brexit?
Op 10 december besliste de Britse eerste minister om de stemming in het Britse Lagerhuis over Brexit-deal uit te stellen. De kans op een “no deal” rampscenario neemt verder toe. Wat zijn de belangrijke data? Het Verenigd Koninkrijk heeft de Europese Raad op 29 maart 2017 formeel kennis gegeven van het voornemen om uit de EU te treden (procedure voorzien in art. 50 EU Verdrag). Het Verenigd
Een geliefde controlestructuur
De almachtige zaakvoerder van een burgerlijke maatschap : altijd fictie geweest ?
De burgerlijke maatschap is al lang een geliefde controlestructuur bij vermogensplanners. In veel gevallen willen schenkers hun vermogen niet volledig uit handen geven en wensen zij toch nog een zekere controle te behouden over hetgeen ze schenken. Zeker bij de overdracht van familiale vennootschappen willen de schenkers (vaak ouders of familieleden) nog steeds zeggenschap houden over de gang van
Recht op btw-aftrek mogelijk voor kosten gemaakt bij de aankoop van aandelen
Het Ryanair arrest
Ook recht op btw-aftrek mogelijk voor kosten gemaakt bij de aankoop van aandelen indien koop finaal niet (volledig) plaatsvindt Het Europees Hof van Justitie bevestigde recent dat de btw over kosten gemaakt met betrekking tot de verwerving van aandelen aftrekbaar kan zijn, zélfs indien de verwerving uiteindelijk niet (volledig) wordt verwezenlijkt. Hiermee bevestigt het Hof van Justitie opnieu
Het fiscale kader
Subsidies in de vennootschap: vrijgesteld of niet?
In het artikel van onze collega’s van Strategy en Operations werden kort enkele subsidies omschreven. Ze gaven daarbij aan u en uw vennootschap te kunnen bijstaan voor wat betreft subsidiebegeleiding van A tot Z.1In het kader hiervan bespreken we graag het fiscale kader rond subsidies: hoe worden de ontvangen subsidies fiscaal behandeld binnen de vennootschap? Zijn deze subsidies vrijgestel
Het kan een groter fiscaal voordeel opleveren
De investeringsaftrek: een illustratie van de opties
Ondernemingen en natuurlijke personen krijgen de mogelijkheid om hun belastbare winst te verminderen met een deel van de aanschaffings- of beleggingswaarde van investeringen.
Waardering vruchtgebruik
Nu ook klopjacht op verkoop van vruchtgebruik?
In voorgaande edities is al geschreven over de waardering van het vruchtgebruik bij de verwerving van onroerende goederen, maar er duiken de laatste tijd ook regelmatig berichten op over controles op de waardering van het vruchtgebruik bij de doorverkoop. De rechtspraak heeft echter tot nu toe het standpunt van de belastingplichtige gevolgd. Situatieschets Er is sinds enkele jaren heel wat te
De arbeidsmarkt van de toekomst
Flexibel onbelast (bij)verdienen
In België kennen we drie wettelijke sociale statuten, (i) de werknemer, (ii) de zelfstandige en (iii) de ambtenaar. Evenwel wordt vaak de vraag gesteld of deze opdeling nog afgestemd is op de snel evoluerende arbeidsmarkt waarin flexibiliteit vereist wordt en er heel wat mensen kiezen voor een ‘freelance–statuut’ of verscheidene statuten wensen te combineren. Voka pleitte in dit kader re
Hoe aftrekbaar zijn uw restaurantkosten?Download de fiscale gids

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief