De woonfiscaliteit anno aanslagjaar 2017

Vanaf 2014 werd de ‘eigen woning’ een gewestelijke bevoegdheid. Toen al was voorspeld dat dit een serieuze versnippering en complicatie van de fiscale voordelen voor de eigen woning tot gevolg kon hebben. In 2015 begonnen er al verschillen de kop op te steken tussen de gewesten, maar vanaf inkomstenjaar 2016 kan men echt spreken van drie totaal verschillende stelsels in de woonfiscaliteit. Hieronder geven we een beknopt overzicht van de gewestelijke en fiscale voordelen voor de woonleningen, waarbij u kan doorklikken naar de overzichten in tabelvorm. Voor de volledigheid sluiten we af met een overzicht van de federale voordelen voor woonleningen.


Vlaanderen – invoering van de “geïntegreerde Vlaamse woonbonus”
Voor leningen afgesloten vóór 2016 wordt de Vlaamse woonbonus enkel toegekend voor de woning die op 31 december van het leningsjaar kwalificeert als “enige, eigen woning”. Voor leningen gesloten vanaf 2016 vervalt de voorwaarde van 'enige woning'. Dit heeft tot gevolg dat er voor 2016 maar liefst drie categorieën zijn in de woonbonus:

  • Lening afgesloten tussen 2005 en 2015: de oude Vlaamse woonbonus. Die woonbonus bedraagt maximaal € 3.120 (€ 2.280 basisbedrag + gedurende de eerste tien leningsjaren: € 760 + € 80 indien er drie kinderen zijn op 31 december van het leningsjaar). De bijkomende korven van € 760 en € 80 worden toegekend zolang de woning de enige woning blijft. De woonbonus levert een belastingvermindering op tegen het zogenaamde marginaal belastingtarief. Dat tarief is afhankelijk van het inkomen van de kredietnemer en bedraagt minstens 30% en maximaal 50%. De belastingbesparing bedraagt dus maximaal € 1.560 per kredietnemer (€ 3.120 x 50%);
  • Lening afgesloten in 2015: de nieuwe Vlaamse woonbonus van de eerste generatie. Die verlaagde woonbonus bedraagt maximaal € 2.360 (€ 1.520 basisbedrag + gedurende de eerste tien leningsjaren: € 760 en indien er drie kinderen zijn, nog eens € 80). Ook hier worden de bijkomende korven van € 760 en € 80 toegekend zolang de woning de enige woning blijft. De woonbonus levert een belastingvermindering op tegen 40%. De belastingbesparing bedraagt dus maximaal € 944 per kredietnemer (€ 2.360 x 40%);
  • Lening afgesloten in 2016: de nieuwe Vlaamse woonbonus van de tweede generatie. Het bedrag en het voordeel van de woonbonus wijzigen niet en zijn identiek aan dewelke waarop leningen gesloten in 2015 recht geven. Het toepassingsgebied van de woonbonus wordt echter verruimd tot elke eigen woning, ongeacht of het een eerste, tweede of derde woning betreft. Zolang de woning maar wordt betrokken door de kredietnemer bij de betaling van de leningsuitgaven. De reden hiervoor was om te vermijden dat men in het Vlaamse Gewest meer fiscaal voordeel kon genieten voor een tweede woning dan voor de eerste woning. Om te verzekeren dat dit onbedoelde effect van de Vlaamse woonfiscaliteit niet meer kon plaatsvinden werden er nog twee bijkomende maatregelen genomen:
    - De Vlaamse belastingvermindering voor langetermijnsparen wordt niet meer toegekend voor leningen gesloten vanaf 2016. De Vlaamse vermindering voor langetermijnsparen blijft enkel behouden voor leningen (en levensverzekeringen) die gesloten zijn uiterlijk 31 december 2015 en verdwijnt dus voor nieuwe leningen.
    - De Vlaamse gewone vermindering voor interesten tegen 40% wordt evenmin nog toegekend voor leningen gesloten vanaf 2016. Hiermee volgt Vlaanderen de andere gewesten, dewelke dit al vanaf 2015 hadden afgeschaft.

Bovendien is er nog een absoluut cumulverbod van de Vlaamse woonbonus tweede categorie (afgesloten vanaf 2016) met andere Vlaamse woonbonussen. Zodra men de woonbonus claimt voor zijn nieuwe lening gesloten vanaf 2016 is die keuze definitief en verliest hij elk Vlaams fiscaal voordeel voor zijn oude leningen gesloten vóór 2016. De keuze moet evenwel niet meteen worden gemaakt in het jaar van afsluiten van de nieuwe lening. Als men zijn nieuwe lening, gesloten in 2016, pas inbrengt in zijn belastingaangifte van 2019, kan men dus nog tot 2019 het fiscaal voordeel blijven genieten voor zijn oude lening van vóór 2016.

Een andere nieuwigheid die Vlaanderen heeft ingevoerd is een nieuwe wettelijke fictie bij hypotheekoverdracht, wanneer de oude woning na 2015 wordt verkocht, wordt de lening geacht te zijn aangegaan voor de nieuwe woning waarnaar de hypotheek werd overgedragen en dit ongeacht de datum van de (reeds bestaande) lening. Deze fictie werd ingevoerd om te vermijden dat men voor deze lening na de hypotheekoverdracht zou terugvallen op het minder gunstige federale langetermijnsparen in plaats van de voordeligere (oude) Vlaamse woonbonus. Om van deze nieuwe wettelijke fictie te kunnen genieten, moet er ook aan volgende voorwaarden worden voldaan:

  • De ‘oude’ woning waarvoor de hypothecaire lening oorspronkelijke werd gesloten, moet worden vervreemd om een andere woning te verwerven (oorzakelijk verband);
  • De ‘oude’ woning diende te kwalificeren als ‘eigen woning’ alvorens de andere woning de eigen woning wordt. Hierbij is niet vereist dat de oude woning de eigen woning blijft tot op de dag dat de nieuw verworven woning als ‘eigen woning’ kwalificeert.

Hier vind u een overzicht van de Vlaamse fiscale voordelen.

Brussels Hoofdstedelijk Gewest – een jaartje ‘rust’ voor de grote omwenteling


Voor inkomstenjaar 2016 blijven de bestaande fiscale voordelen gelden. Pas voor leningen afgesloten vanaf 1 januari 2017 komt hier de grote omwenteling, want de gewestelijke fiscale voordelen voor woonkredieten vallen vanaf dan volledig weg. Deze wordt dan vervangen door een verhoogd abattement bij de verschuldigde registratierechten bij de aankoop. Het abattement, zijnde het deel van de aankoopprijs waarop geen registratierechten worden aangerekend, wordt verhoogd van 60.000 of 70.000 euro tot 175.000 euro.

Voor de maximale korven van de verschillende gewestelijke fiscale voordelen hanteert het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, als enige gewest, nog steeds de indexatie van de bedragen:

  • Woonbonus:  belastingvermindering van 45% voor een maximale korf van € 2.300, te verhogen gedurende de eerste 10 jaren met een bijkomende korf van € 770 en nog eens € 80 wanneer er 3 kinderen ten laste zijn
  • Bouwsparen: belastingvermindering van 45% voor een maximale korf van € 2.300;
  • Lange termijnsparen: belastingvermindering van 30% voor een maximale korf van € 2.300.

Hier vind u een overzicht van de fiscale voordelen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 

Waals Gewest – Chèque habitat
Ook het Waals Gewest heeft inmiddels gebruik gemaakt van haar bevoegdheid om de fiscale voordelen voor de eigen woning te modelleren. Vanaf inkomstenjaar 2016 werd de “Chèque Habitat” ingevoerd. Concreet betekent dit dat de “Waalse woonbonus” enkel nog kan worden toegepast op leningen afgesloten vanaf 1 januari 2005 tot en met 31 december 2015 of voor herfinancieringsleningen van dergelijke leningen na 1 januari 2016.

Voorwaarden om de fiscale voordelen voor de Chéque Habitat te kunnen genieten:

  • De lening moet zijn aangegaan na 1 januari 2016;
  • De lening moet hypothecair gewaarborgd zijn (een hypothecair mandaat volstaat niet) bij een instelling in een EER – lidstaat en moet een looptijd hebben van minimaal 10 jaar;
  • De lening moet zijn aangegaan voor de verwerving van een woning in eigendom, een loutere verbouwingslening komt dus niet in aanmerking;
  • De lening moet zijn afgesloten voor de “eigen woning” (d.w.z. dat men de woning zelf moet betrekken). Deze voorwaarde wordt elk jaar op 31 december afgetoetst. De woning wordt nog wel als “eigen” beschouwd indien deze niet zelf kan worden betrokken om wettelijke of contractuele belemmeringen of sociale of beroepsredenen;
  • De lening moet worden afgesloten voor de “enige” woning. Deze voorwaarde wordt beoordeeld op 31 december van het leningsjaar, hierbij zijn er ook enkele uitzonderingen waardoor de woning alsnog als enige woning wordt beschouwd bv. als de andere woning op 31 december van het leningsjaar te koop staat en binnen de 2 jaar wordt verkocht, wanneer de andere woning wordt verhuurd via een sociaal verhuurkantoor of wanneer men de andere woning in mede-eigendom, vruchtgebruik of blote eigendom heeft verkregen door middel van een erfenis of een schenking.

Welke zijn nu de fiscale voordelen die de Chèque Habitat verleent aan de genieter?
De Chèque Habitat geeft recht op een belastingvermindering die kan worden omgezet in een (terugbetaalbaar!) belastingkrediet. De belastingvermindering wordt toegekend vanaf het aanslagjaar dat verband houdt met het inkomstenjaar waarin de lening werd aangegaan. Wanneer u de lening aangaat in 2016, wordt de belastingvermindering toegekend vanaf aanslagjaar 2017.

De Chèque Habitat wordt toegekend gedurende maximum 20 belastbare tijdperken, te rekenen vanaf het eerste belastbare tijdperk waarvoor de wettelijke voorwaarden vervuld zijn. Zijn de wettelijke voorwaarden voor de toekenning vervuld voor een bepaald jaar, dan wordt de belastingplichtige verondersteld het fiscaal voordeel voor dat jaar genoten te hebben, ook al heeft hij de vermindering niet gevraagd in zijn aangifte! De Chèque wordt slechts toegekend indien u als belastingplichtige een belastbaar inkomen heeft dat lager of gelijk is aan € 81.000. Er is geen afbouwregeling, hetgeen tot gevolg heeft dat wanneer u een belastbaar inkomen van € 81.001 heeft, voor dat jaar het recht op de woonchèque vervalt.

Het bedrag van de in een belastingkrediet omzetbare belastingvermindering wordt bepaald volgens volgende formule:

  • per kredietnemer: € 1.520 - [(belastbaar inkomen - € 21.000 x 0,01275] met een maximum van € 1.520 verhoogd met:
  • per kind ten laste (op 1.1. aanslagjaar): € 125, waarbij een gehandicapt kind dubbel wordt geteld. 

De bedragen van de belastingvermindering van € 1.520 en € 125 worden niet geïndexeerd. Ieder jaar verkleint bijgevolg het fiscaal voordeel door de inflatie. De inkomensgrenzen van € 21.000 en € 81.000 worden pas vanaf aanslagjaar 2018 gekoppeld aan de gezondheidsindex van de maand november 2015. Het bedrag van de belastingvermindering wordt bovendien gehalveerd na het verstrijken van de eerste 10 leningsjaren!

Het bedrag van de belastingvermindering, zoals berekend volgens de formule, wordt ook nog eens beperkt tot het bedrag van de werkelijk betaalde leningsuitgaven (kapitaalaflossingen, intresten en levensverzekeringspremies die de lening waarborgen). Die beperking gebeurt per belastingplichtige en per belastbaar tijdperk. Er is, in tegenstelling tot de woonbonus, voor gehuwden of wettelijk samenwonenden dus geen sprake van een vrije verdeling van de leningsuitgaven. Enkel de leningsuitgaven betaald op het ogenblik dat de woning de eigen woning is, komen in aanmerking voor de belastingvermindering Chèque Habitat. 

Het deel van de belastingvermindering dat niet kan worden aangerekend op de Waalse personenbelasting en, na toepassing van de overflow-regeling, evenmin op de federale personenbelasting, wordt omgezet in een Waals belastingkrediet, dat terugbetaalbaar is. Voor zover de belastingvermindering wordt omgezet in een belastingkrediet, heeft die geen impact op de gemeentebelasting want het krediet wordt pas berekend na de berekening van de gemeentebelasting.

Hier vind u een overzicht van de fiscale voordelen in het Waals Gewest anno aanslagjaar 2017.

Federaal
De federale voordelen voor woningen blijven hetzelfde als in voorgaande jaren. Net als voorgaande jaren is er een indexatiestop, waardoor de grensbedragen voor de fiscale voordelen voor woonleningen onder het federale stelsel hetzelfde zijn als vorig jaar.

Hier vind u een overzicht van de federale voordelen voor woonleningen anno aanslagjaar 2017. 

Conclusie
Verhuizen van het ene gewest naar het andere gewest kan fiscaal een grote impact hebben doordat de gewestelijke fiscale voordelen nu enorm verschillend zijn en elk hun eigen ‘addertjes’ hebben. Het invullen van de codes voor de woonleningen in de aangifte wordt er alleszins niet eenvoudiger op met het verstrijken van de jaren. 

Het onderhandelde brexit-akkoord werd weggestemd
Vier op de vijf ondernemingen die handel drijven met de UK zijn nog niet voorbereid op de brexit
Gisteren werd het onderhandelde brexit-akkoord weggestemd in het Britse Lagerhuis. De kansen op een “no-deal" brexit scenario nemen aanzienlijk toe nu de standpunten zich lijken te verharden. Brexiteers mogen dan wel spreken van “a proper brexit”, maar in de praktijk komt dit neer op een chaotische brexit. Minister van Financiën,  Alexander De Croo, luidde vanmorgen d
De inschrijvingsplicht wordt ruimer
Meer ondernemers moeten zich inschrijven in de Kruispuntbank voor ondernemingen
In het streven naar een aantrekkelijker ondernemingsklimaat werd er onder meer gesleuteld aan het ondernemingsrecht. De wetgever afstapt van het begrip “handelaar”. In plaats daarvan wordt het begrip “onderneming” als overkoepelende term gebruikt. Het nieuwe ondernemingsbegrip  vormt niet alleen de bouwsteen voor zowel de regels van het Wetboek van economisch recht als in het gerechte
Meer specifiek: het huwelijksvermogensrecht
Een nieuwe vergoedingsplicht in het wettelijk stelsel
Wat als een echtgenoot zijn beroep uitoefent in een vennootschap, waarvan alle aandelen “eigen” zijn ? De wet van 22 juli 2018 heeft aanzienlijke wijzigingen aangebracht in het huwelijksvermogensrecht. Met dit artikel gaan wij in op een specifieke aanvulling in het huwelijksvermogensrecht, namelijk de mogelijke benadeling van de gemeenschap bij de beroepsuitoefening door middel van een eige
Veranderingen in de zorgvolmacht en vruchtgebruik
Vermogensplanning: enkele recente ontwikkelingen
De laatste maanden hebben we al regelmatig bericht over  de grote wijzigingen in de vermogens- en successieplanning. Hieronder bezorgen we nog een kleine update over enkele van deze wijzigingen.   De zorgvolmacht: uw vermogen veiligstellen voor later Het klassieke voorbeeld is hier dat van een persoon die omwille van een fysieke of mentale beperking (coma, dementie, …) tijdelijk of
Happy Brexmas?
Hoe bereidt u uw onderneming voor op de brexit?
Op 10 december besliste de Britse eerste minister om de stemming in het Britse Lagerhuis over brexit-deal uit te stellen. De kans op een “no deal” rampscenario neemt verder toe. Wat zijn de belangrijke data? Het Verenigd Koninkrijk heeft de Europese Raad op 29 maart 2017 formeel kennis gegeven van het voornemen om uit de EU te treden (procedure voorzien in art. 50 EU Verdrag). Het Verenigd
Een geliefde controlestructuur
De almachtige zaakvoerder van een burgerlijke maatschap : altijd fictie geweest ?
De burgerlijke maatschap is al lang een geliefde controlestructuur bij vermogensplanners. In veel gevallen willen schenkers hun vermogen niet volledig uit handen geven en wensen zij toch nog een zekere controle te behouden over hetgeen ze schenken. Zeker bij de overdracht van familiale vennootschappen willen de schenkers (vaak ouders of familieleden) nog steeds zeggenschap houden over de gang van
Recht op btw-aftrek mogelijk voor kosten gemaakt bij de aankoop van aandelen
Het Ryanair arrest
Ook recht op btw-aftrek mogelijk voor kosten gemaakt bij de aankoop van aandelen indien koop finaal niet (volledig) plaatsvindt Het Europees Hof van Justitie bevestigde recent dat de btw over kosten gemaakt met betrekking tot de verwerving van aandelen aftrekbaar kan zijn, zélfs indien de verwerving uiteindelijk niet (volledig) wordt verwezenlijkt. Hiermee bevestigt het Hof van Justitie opnieu
Het fiscale kader
Subsidies in de vennootschap: vrijgesteld of niet?
In het artikel van onze collega’s van Strategy en Operations werden kort enkele subsidies omschreven. Ze gaven daarbij aan u en uw vennootschap te kunnen bijstaan voor wat betreft subsidiebegeleiding van A tot Z.1In het kader hiervan bespreken we graag het fiscale kader rond subsidies: hoe worden de ontvangen subsidies fiscaal behandeld binnen de vennootschap? Zijn deze subsidies vrijgestel
Het kan een groter fiscaal voordeel opleveren
De investeringsaftrek: een illustratie van de opties
Ondernemingen en natuurlijke personen krijgen de mogelijkheid om hun belastbare winst te verminderen met een deel van de aanschaffings- of beleggingswaarde van investeringen.
Waardering vruchtgebruik
Nu ook klopjacht op verkoop van vruchtgebruik?
In voorgaande edities is al geschreven over de waardering van het vruchtgebruik bij de verwerving van onroerende goederen, maar er duiken de laatste tijd ook regelmatig berichten op over controles op de waardering van het vruchtgebruik bij de doorverkoop. De rechtspraak heeft echter tot nu toe het standpunt van de belastingplichtige gevolgd. Situatieschets Er is sinds enkele jaren heel wat te
Hoe aftrekbaar zijn uw restaurantkosten?Download de fiscale gids

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief