De fiscus buitenspel zetten door het verwerpen van de nalatenschap: kan dat?

In het erfrecht hebben verschillende erfgenamen een reservataire aanspraak. Zij hebben dus recht op een minimum erfdeel. Sinds de nieuwe erfwet mag men vrij beschikken over de helft van zijn vermogen. Dit noemt men het beschikbaar deel. Als het beschikbaar deel overschreden wordt door giften, kunnen de reservataire erfgenamen de inkorting vragen. Via de inkorting eisen de reservataire erfgenamen, in de mate dat het beschikbaar deel overschreden werd, hun erfdeel terug. Op deze manier verkrijgen de reservataire erfgenamen toch het erfdeel waar zij recht op hebben.

Artikel 921 Burgerlijk Wetboek bepaalt dat enkel de reservataire erfgenamen zelf deze inkorting kunnen vragen. Alleen zij, en niemand anders, kunnen dit in principe eisen. Het arrest van het hof van beroep van Brussel van 12 april 2018 nuanceert één en ander.

De feiten
Het betrof een belastingplichtige met een grote openstaande belastingschuld, die hij niet kon betalen.

Op een gegeven moment overlijdt de moeder van de belastingplichtige nadat ze haar kleinkinderen, die de kinderen van de belastingplichtige zijn, had aangesteld als algemeen legataris. Deze begiftiging overschreed ruimschoots de reserve van de belastingplichtige (de zoon).

De belastingplichtige besliste de nalatenschap van zijn moeder te verwerpen en kon daardoor ook de inkorting niet meer vragen; door de verwerping was hij immers geen erfgenaam meer. De bedoeling van deze verwerping was duidelijk ervoor te zorgen dat de fiscus de erfenis niet kon aanslaan om de schulden te betalen.

Het Hof van beroep
De fiscus liet het hier natuurlijk niet bij. Zij eisten voor het hof van beroep de niet-tegenstelbaarheid van de verwerping van de nalatenschap door de belastingplichtige. Wanneer de verwerping niet tegenstelbaar is, kan zij namelijk in naam van de belastingplichtige de inkorting vorderen.

De fiscus gebruikt hiervoor de zogenaamde “Pauliaanse vordering” uit de artikelen 1167 en 788 van het Burgerlijk Wetboek. Op basis van deze artikelen kan de fiscus zich laten machtigen de nalatenschap toch te aanvaarden in naam van de belastingplichtige, voor zover de verwerping door de belastingplichtige tot doel had de schuldeisers te benadelen. Het hof van beroep acht deze intentie bewezen en liet de fiscus toe de nalatenschap namens de belastingplichtige te aanvaarden. De fiscus kon daarna makkelijk de inkorting tegen de begiftigde kleinkinderen vorderen op basis van artikel 1166 van het Burgerlijk Wetboek.

Het resultaat was uiteindelijk dat de kleinkinderen een deel van de erfenis die zij verkregen van hun overleden grootmoeder aan de fiscus moesten afstaan.Deze uitspraak hoeft niet te verbazen. In het verleden oordeelde de rechtbank van eerste aanleg te Hasselt ook al dat de fiscus zich kan beroepen op artikel 788 van het Burgerlijk Wetboek om een nalatenschap te aanvaarden die eerder door de belastingplichtige werd verworpen.  

Kan alleen de fiscus dit “wapen” gebruiken ?
Nee, een verwerping van nalatenschap die gedaan wordt met het doel de schuldeisers te benadelen, kan doorbroken worden, ongeacht wie die benadeelde schuldeisers ook zijn! Ze moeten er wel voor naar de rechtbank trekken.

De moraal van het verhaal is dat het niet zomaar mogelijk is schuldeisers te benadelen door een nalatenschap te verwerpen. Dit kan enkel wanneer de verwerper goede redenen kan aanhalen voor deze verwerping. Het komt er dus op aan goed op voorhand na te denken en te argumenteren waarom de verwerping juist gebeurt.

Vanaf 1 mei 2019
Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen goedgekeurd
Op 28 februari 2019 heeft de Kamer het langverwachte Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (afgekort WVV) dan toch goedgekeurd. Vanaf 1 mei 2019 heeft ons land bijgevolg een nieuw vennootschapsrecht. Het huidige Wetboek van Vennootschappen - dat reeds van 7 mei 1999 dateert – is niet langer aangepast aan de hedendaagse behoeften van het bedrijfsleven. Met het WVV tracht de wetgever Belg
De revival van opstal
Opstal als stealth-vruchtgebruik?
Recent werd een opmerkelijk arrest door het Hof van Beroep van Brussel geveld inzake de belasting van te goedkope natrekking bij opstal (23 januari 2019). Ook in het verleden waren hier al een aantal uitspraken over gedaan (zie onder meer het Hof te Gent van 31 oktober 2017). De interesse omtrent het einde van opstal bestaat duidelijk bij de fiscus en de beide arresten tonen ook aan dat er soms we
Paradepaardje of toch eerder louter doekje tegen het bloeden?
Het Belgisch fiscaal consolidatieregime
Het algemene opzet met de invoering van een fiscaal consolidatieregime was duidelijk, met name het Belgische fiscale stelsel terug positief in de kijker zetten. Vele van de ons omringende landen kennen immers al jaar en dag een systeem van fiscale consolidatie en België scoorde daardoor slecht op dit punt wanneer internationale groepen een investeringslocatie moeten kiezen. De vraag die op ied
De nieuwe regels voor btw-behandeling van vouchers
De wondere wereld van btw en bonnen
Bonnen zijn een zeer populair marketing instrument. Er zijn diverse soorten bonnen: kortingsbonnen uitgegeven door een fabrikant, in te ruilen bij om het even welk verkooppunt in België, kortingsbonnen gratis verstrekt door retailers, bonnen waarmee een nieuw gelanceerd artikel gratis kan worden verkregen, cadeaucheques die kunnen worden ingewisseld voor een heel gamma producten of diensten, elek
Ruimere inschrijvingsplicht in de KBO
Registratie in de KBO onder het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
In het streven naar een aantrekkelijker ondernemingsklimaat werd er gesleuteld aan het ondernemingsrecht. Het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (“WVV”) schaft het begrip ‘handelaar’ af en voert het nieuwe begrip ‘onderneming’ in. Het nieuwe ondernemingsbegrip heeft gevolgen voor de inschrijving in de KBO (Kruispuntenbank van Ondernemingen).  Ruim
Het voordeel is een belastbaar VAA
Voortaan fiches en bedrijfsvoorheffing bij voordelen toegekend door buitenlandse ondernemingen
Moet, op een voordeel ontvangen van een buitenlandse vennootschap, bedrijfsvoorheffing worden ingehouden? Die vraag dient thans in de meeste situaties negatief te worden beantwoord.
Juridisch meest correcte oplossing
Successief vruchtgebruik: Vlabel bevestigt de heffingswijze van de registratierechten
Op 10 december 2018 werd een opmerkelijk standpunt gepubliceerd op de website van Vlabel (Standpunt nr. 18083 van 26 november 2018). De vastgoedfiscaliteit wordt steeds verfijnder met steeds meer (fiscale) voordelen. De vraag moet dan ook gesteld worden of de alom gekende “eenvoudige” vruchtgebruiken niet deels zullen vervangen worden door verrichtingen met een dubbel of successief  vruch
Vanaf 1 januari 2019
Nieuw Vlaams Huurdecreet
Op 24 oktober 2018 keurde het Vlaams parlement het nieuwe Vlaamse Huurdecreet goed. In onze nieuwsbrief van 26 oktober 2017 gaven we reeds een eerste aanzet van de wijzigingen welke dit nieuwe decreet met zich meebrengen. Een van de belangrijkste veranderingen blijft het ruime toepassingsgebied van het decreet. Enerzijds wordt in een uitgebreide regelgeving voorzien voor de huur van een woning bes
Schriftelijk bevestigd aan ons kantoor
Bevestigd: zowel vruchtgebruiker als naakte eigenaar op te nemen in UBO-register
Op 31 oktober 2018 is het register van uiteindelijke begunstigden (het “UBO register”) officieel in werking getreden. Op basis van de wetteksten en de verklarende toelichting, dienen als uiteindelijke begunstigde(n) van vennootschappen in de eerste plaats te worden meegedeeld, de natuurlijke perso(o)n(en) die rechtstreeks of onrechtstreeks een toereikend percentage van de stemrechten of van he
Het onderhandelde brexit-akkoord werd weggestemd
Vier op de vijf ondernemingen die handel drijven met de UK zijn nog niet voorbereid op de brexit
Gisteren werd het onderhandelde brexit-akkoord weggestemd in het Britse Lagerhuis. De kansen op een “no-deal" brexit scenario nemen aanzienlijk toe nu de standpunten zich lijken te verharden. Brexiteers mogen dan wel spreken van “a proper brexit”, maar in de praktijk komt dit neer op een chaotische brexit. Minister van Financiën,  Alexander De Croo, luidde vanmorgen d
Hoe aftrekbaar zijn uw restaurantkosten?Download de fiscale gids

Word jij onze nieuwe collega?

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief