Vlabel teruggefloten door Raad van State inzake de gesplitste verkrijging en inschrijving van blote eigendom en vruchtgebruik

Na een jarenlange betwisting tussen belastingplichtigen en de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel), heeft de Raad van State het standpunt van Vlabel inzake gesplitste verkrijging en gesplitste inschrijving vernietigd. Hieronder leggen we uit waar het probleem zich situeerde en wat de gevolgen van het arrest van de Raad van State zijn in de praktijk.

De problematische situaties
Er zijn twee soorten situaties die geviseerd werden door het standpunt van Vlabel. De eerste soort  betrof de gesplitste verkrijging. Een voorbeeld ter illustratie: bij de dood van de vader blijkt dat hij de vruchtgebruiker was van een appartement aan de kust, en dat zijn enige dochter daarvan de blote eigenaar is. Dit vruchtgebruik zal uitdoven door de dood van de vader, zodat de dochter zonder enige erfbelasting nu “promoveert” van blote eigenaar naar volle eigenaar. Welnu, de wet  gaat uit van het vermoeden dat vader bij de aankoop van dit appartement wel alles zal betaald hebben: zowel zijn deel (vruchtgebruik) als het deel van zijn dochter (de blote eigendom). Als dat inderdaad zo is, dan heeft de dochter bij die verwerving dus een geschenk gekregen dat geheim bleef voor de buitenwereld (een “bedekte bevoordeling”, zegt de wet). Voor de erfbelasting zal men doen alsof het appartement eigenlijk aan vader toebehoorde en de dochter zal erfbelasting moeten betalen over de volle waarde ervan. Zij kan daaraan ontsnappen door een tegenbewijs te leveren.

De tweede soort probleemgevallen betrof de gesplitste inschrijving. Als voorbeeld geven we hier wanneer bij de dood van de moeder blijkt dat zij als vruchtgebruiker van een effectenportefeuille stond ingeschreven bij de bank, terwijl haar zoon als blote eigenaar stond ingeschreven. Vergelijkbaar met het voorgaande vermoedt de wet dat de moeder  de effecten al “op naam van de zoon” heeft gezet, gewoon door hem in de rekening te doen opnemen als blote eigenaar, wat dan weer een bedekte bevoordeling uitmaakt. De zoon zal erfbelasting moeten betalen op de waarde van de effecten, tenzij hij een tegenbewijs levert.

Hoe het tegenbewijs leveren – wijziging standpunt doorheen de jaren
Bij de gesplitste verwerving moet de blote eigenaar onder andere aantonen dat zij de nodige persoonlijke gelden bezat om de blote eigendom van het appartement aan te kopen én dat zij deze gelden bezat vóór de aankoop. De wijze waarop deze fondsen in zijn vermogen zijn gekomen, is van geen belang. De administratie heeft ettelijke tientallen jaren aanvaard dat deze gelden werden geschonken door de erflater op voorwaarde dat deze schenking de aankoop voorafging. Dat was voldoende. Er werd niet vereist dat bij deze voorafgaande schenking schenkbelasting werd betaald.

Vanaf 2013 veranderde de federale fiscus het geweer van schouder waarbij vanaf dan het tegenbewijs voor de bedekte bevoordeling niet langer kan worden geleverd door het bestaan van een voorafgaande schenking aan te tonen, tenzij die schenking aan het registratierecht (of schenkbelasting) werd onderworpen of tenzij de begiftigde vrij over de geschonken gelden heeft kunnen beschikken. Het nieuwe standpunt werd van toepassing verklaard op alle rechtshandelingen vanaf 1 september 2013. Vlabel heeft in 2015 het standpunt ingenomen om  deze zienswijze te volgen, waarbij als peildatum eveneens 1 september 2013 behouden bleef.

Daarenboven heeft Vlabel deze zienswijze ook uitgebreid tot de gesplitste inschrijvingen van effecten . Voor Vlaamse successies moet een schenking van de blote eigendom van de effecten, die aan de gesplitste inschrijving voorafgaat, dus worden geregistreerd (en afgerekend!) opdat zij als tegenbewijs kan dienen zodat later geen erfbelasting verschuldigd is. De vele families die een effectenportefeuille of aandelen van hun vennootschap onderbrachten in een maatschap, en daarvan reeds deelbewijzen schonken met voorbehoud van vruchtgebruik, werden getroffen door deze beslissing waardoor bijsturing noodzakelijk was.

Raad van State – vernietiging standpunt Vlabel
Dit standpunt vond echter geen genade in de praktijk, daar dit niet conform de lezing van de wet was. Ten slotte werd dit standpunt van Vlabel voorgelegd aan de Raad van State met het verzoek dit te vernietigen. In haar arrest doet de Raad van State zeer grondig onderzoek naar de totstandkoming van de wet van 1919 (artikel 9 W.Succ.) en besluit uiteindelijk dat de interpretatie die Vlabel geeft aan de wet en meer bepaald aan het begrip “bedekte bevoordeling” en het te leveren tegenbewijs, strijdig is met de wet. Het standpunt van Vlabel wordt dan ook integraal vernietigd.

Gevolgen en belang van het arrest
Het standpunt van Vlabel inzake de notie “bedekte bevoordeling” en het te leveren tegenbewijs wordt als ongeldig beschouwd wegens strijdigheid met de wet en wordt geacht nooit te hebben bestaan. Vlabel heeft in een bericht op zijn website gesteld dat zij “bij toekomstig te behandelen dossiers het vernietigde standpunt niet zal langer toepassen.”

Tevens meldt Vlabel dat een bezwaar kan worden ingediend binnen de 3 maanden na verzending van het aanslagbiljet. Hoewel daar op het eerste zicht niets mis mee is, rijzen er ook stemmen in de rechtsleer dat zich een vijfjarige termijn opent om teruggave van erfbelasting te vragen, hetzij vanaf 1 januari van het jaar waarin de aanslag gevestigd werd (toepassing van artikel 3.6.0.0.1 VCF – ambtshalve ontheffing), mogelijks zelfs vijf jaar vanaf 1 januari 2018 (toepassing van artikel 3.6.0.0.4 VCF – vermindering van het actief van de nalatenschap).

Bovendien leert het arrest ons ook dat de Raad van State de wetshistorische interpretatie van het artikel 9 W.Succ. aangrijpt om tot zijn verdict te komen. Het arrest is op het vlak van de interpretatie dus niet alleen van belang Vlaamse successies, maar ook voor Brusselse en Waalse successies. Hoewel het voorwerp van het geschil niet het federale standpunt over de voorafgaande schenking als tegenbewijs tot voorwerp had, is het duidelijk dat de interpretatie die de federale belastingadministratie sedert 2013 aanhoudt, evenzeer wordt afgewezen. Ook hier rijzen er stemmen dat erfgenamen die door het Brusselse of Waalse Gewest werden belast ingevolge deze wetsinterpretatie, teruggaaf kunnen vragen.

Het verdere verloop van de relatie tussen het VK, de EU en de EER
Welke impact heeft de Brexit op uw vennootschapsbelasting?
Op vandaag hoort het Verenigd Koninkrijk (VK) nog steeds tot de Europese Unie (EU) evenals tot de Europese Economische Ruimte (EER). Intussen kreeg het VK namelijk tot ten laatste 31 oktober 2019 de tijd om de Brexit te realiseren. Dit betekent dan ook dat grensoverschrijdende transacties die met het VK worden verricht nog steeds binnen het toepassingsgebied van de Europese richtlijnen vallen. Na
Minder streng circulaire voor horecasector
Nieuw circulaire voor BTW tarief bij restaurant- en cateringdiensten
Op 1 januari 2010 werd het btw tarief voor restaurant- en cateringdiensten verlaagd naar 12%. Dit tarief geldt enkel voor het eten. De dranken (ook de niet-alcoholische en de koffie en thee) zijn nog onderworpen aan het standaard btw-tarief van 21%. De Administratie publiceerde op 23 december 2009 een toelichting waarin ze besprak hoe een enige prijs voor een menu (inclusief drank) voor het bepale
Wordt uw bestuurdersaansprakelijkheid eindelijk beperkt?
Bestuurdersaansprakelijkheid in het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
Wordt uw bestuurdersaansprakelijkheid eindelijk beperkt onder het nieuwe WVV? Het nieuw Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) werd, na een hobbelig parcours te hebben doorlopen, op 28 februari 2019 gestemd in de Kamer. Een van de meest in het oog springende vernieuwingen die het WVV doorvoert is de invoering van een beperking op de bestuurdersaansprakelijkheid in artikel 2:57. Va
Voortaan ook ‘hoge’ forfaitaire kostenaftrek voor zelfstandigen.
Aangifteformulier personenbelasting AJ 2019: enkele nieuwigheden toegelicht
Voortaan ook ‘hoge’ forfaitaire kostenaftrek voor zelfstandigen en andere wijzigingen. Het nieuwe aangifteformulier personenbelasting voor aanslagjaar 2019 werd op 7 april gepubliceerd, het startschot voor de jaarlijkse aangifterace is dus gegeven. Voor de Vlaamse aangifte zijn er “slechts” 6 codes bijgekomen en voor de Waalse en de Brusselse aangifte telkens “slechts” 7 codes. Toch
Heeft het nieuw ondernemingsbegrip gevolgen voor u?
Ruimere inschrijvingsplicht in de KBO – verduidelijking voor ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid
In een vorig artikel lichtten we al toe dat de invoering van het begrip ‘onderneming’ in het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) ook gevolgen heeft voor de inschrijving in de KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen). Hier willen we dieper ingaan op de inschrijvingsplicht voor ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid.  Gevolg verruimd ondernemingsbegrip  Door h
Voelbare gevolgen op fiscaal vlak
Impact van de Brexit op de registratie- en erfbelasting
De spanning in het Verenigd Koninkrijk is te snijden. De initiële datum van de Brexit, 29 maart 2019, werd inmiddels opgeschoven. Naargelang er een akkoord wordt goedgekeurd of niet op 29 maart, wordt de datum van de Brexit opgeschoven naar 12 april in geval van een harde Brexit (zonder akkoord) en naar 22 mei in geval van een zachte Brexit (met akkoord). Het is een evidentie dat de Brexit z
Een versoepeling voor KMO's
Nieuwe interestaftrekbeperking biedt vooral ook opportuniteiten
Als onderdeel van de hervorming van de vennootschapsbelasting van eind 2017 werd ook een nieuwe interestaftrekbeperking ingevoerd.
Enkele belangrijke tijdstippen uitgelicht
Het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen
Reeds geruime tijd werd het nieuwe vennootschaps- en verenigingsrecht aangekondigd en op 28 februari 2019 werd de wet goedgekeurd door de Kamer. Hieronder geven we een korte toelichting over enkele belangrijke tijdstippen die gepaard gaan met de inwerkingtreding van deze nieuwe wetgeving.   Invoering van de nieuwe wetgeving  De wet tot invoering van het Wetboek van Ven
Vanaf 1 mei 2019
Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen goedgekeurd
Op 28 februari 2019 heeft de Kamer het langverwachte Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (afgekort WVV) dan toch goedgekeurd. Vanaf 1 mei 2019 heeft ons land bijgevolg een nieuw vennootschapsrecht. Het huidige Wetboek van Vennootschappen - dat reeds van 7 mei 1999 dateert – is niet langer aangepast aan de hedendaagse behoeften van het bedrijfsleven. Met het WVV tracht de wetgever Belg
De revival van opstal
Opstal als stealth-vruchtgebruik?
Recent werd een opmerkelijk arrest door het Hof van Beroep van Brussel geveld inzake de belasting van te goedkope natrekking bij opstal (23 januari 2019). Ook in het verleden waren hier al een aantal uitspraken over gedaan (zie onder meer het Hof te Gent van 31 oktober 2017). De interesse omtrent het einde van opstal bestaat duidelijk bij de fiscus en de beide arresten tonen ook aan dat er soms we
Hoe aftrekbaar zijn uw restaurantkosten?Download de fiscale gids

Word jij onze nieuwe collega?

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief