Vlabel teruggefloten door Raad van State inzake de gesplitste verkrijging en inschrijving van blote eigendom en vruchtgebruik

Na een jarenlange betwisting tussen belastingplichtigen en de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel), heeft de Raad van State het standpunt van Vlabel inzake gesplitste verkrijging en gesplitste inschrijving vernietigd. Hieronder leggen we uit waar het probleem zich situeerde en wat de gevolgen van het arrest van de Raad van State zijn in de praktijk.

De problematische situaties
Er zijn twee soorten situaties die geviseerd werden door het standpunt van Vlabel. De eerste soort  betrof de gesplitste verkrijging. Een voorbeeld ter illustratie: bij de dood van de vader blijkt dat hij de vruchtgebruiker was van een appartement aan de kust, en dat zijn enige dochter daarvan de blote eigenaar is. Dit vruchtgebruik zal uitdoven door de dood van de vader, zodat de dochter zonder enige erfbelasting nu “promoveert” van blote eigenaar naar volle eigenaar. Welnu, de wet  gaat uit van het vermoeden dat vader bij de aankoop van dit appartement wel alles zal betaald hebben: zowel zijn deel (vruchtgebruik) als het deel van zijn dochter (de blote eigendom). Als dat inderdaad zo is, dan heeft de dochter bij die verwerving dus een geschenk gekregen dat geheim bleef voor de buitenwereld (een “bedekte bevoordeling”, zegt de wet). Voor de erfbelasting zal men doen alsof het appartement eigenlijk aan vader toebehoorde en de dochter zal erfbelasting moeten betalen over de volle waarde ervan. Zij kan daaraan ontsnappen door een tegenbewijs te leveren.

De tweede soort probleemgevallen betrof de gesplitste inschrijving. Als voorbeeld geven we hier wanneer bij de dood van de moeder blijkt dat zij als vruchtgebruiker van een effectenportefeuille stond ingeschreven bij de bank, terwijl haar zoon als blote eigenaar stond ingeschreven. Vergelijkbaar met het voorgaande vermoedt de wet dat de moeder  de effecten al “op naam van de zoon” heeft gezet, gewoon door hem in de rekening te doen opnemen als blote eigenaar, wat dan weer een bedekte bevoordeling uitmaakt. De zoon zal erfbelasting moeten betalen op de waarde van de effecten, tenzij hij een tegenbewijs levert.

Hoe het tegenbewijs leveren – wijziging standpunt doorheen de jaren
Bij de gesplitste verwerving moet de blote eigenaar onder andere aantonen dat zij de nodige persoonlijke gelden bezat om de blote eigendom van het appartement aan te kopen én dat zij deze gelden bezat vóór de aankoop. De wijze waarop deze fondsen in zijn vermogen zijn gekomen, is van geen belang. De administratie heeft ettelijke tientallen jaren aanvaard dat deze gelden werden geschonken door de erflater op voorwaarde dat deze schenking de aankoop voorafging. Dat was voldoende. Er werd niet vereist dat bij deze voorafgaande schenking schenkbelasting werd betaald.

Vanaf 2013 veranderde de federale fiscus het geweer van schouder waarbij vanaf dan het tegenbewijs voor de bedekte bevoordeling niet langer kan worden geleverd door het bestaan van een voorafgaande schenking aan te tonen, tenzij die schenking aan het registratierecht (of schenkbelasting) werd onderworpen of tenzij de begiftigde vrij over de geschonken gelden heeft kunnen beschikken. Het nieuwe standpunt werd van toepassing verklaard op alle rechtshandelingen vanaf 1 september 2013. Vlabel heeft in 2015 het standpunt ingenomen om  deze zienswijze te volgen, waarbij als peildatum eveneens 1 september 2013 behouden bleef.

Daarenboven heeft Vlabel deze zienswijze ook uitgebreid tot de gesplitste inschrijvingen van effecten . Voor Vlaamse successies moet een schenking van de blote eigendom van de effecten, die aan de gesplitste inschrijving voorafgaat, dus worden geregistreerd (en afgerekend!) opdat zij als tegenbewijs kan dienen zodat later geen erfbelasting verschuldigd is. De vele families die een effectenportefeuille of aandelen van hun vennootschap onderbrachten in een maatschap, en daarvan reeds deelbewijzen schonken met voorbehoud van vruchtgebruik, werden getroffen door deze beslissing waardoor bijsturing noodzakelijk was.

Raad van State – vernietiging standpunt Vlabel
Dit standpunt vond echter geen genade in de praktijk, daar dit niet conform de lezing van de wet was. Ten slotte werd dit standpunt van Vlabel voorgelegd aan de Raad van State met het verzoek dit te vernietigen. In haar arrest doet de Raad van State zeer grondig onderzoek naar de totstandkoming van de wet van 1919 (artikel 9 W.Succ.) en besluit uiteindelijk dat de interpretatie die Vlabel geeft aan de wet en meer bepaald aan het begrip “bedekte bevoordeling” en het te leveren tegenbewijs, strijdig is met de wet. Het standpunt van Vlabel wordt dan ook integraal vernietigd.

Gevolgen en belang van het arrest
Het standpunt van Vlabel inzake de notie “bedekte bevoordeling” en het te leveren tegenbewijs wordt als ongeldig beschouwd wegens strijdigheid met de wet en wordt geacht nooit te hebben bestaan. Vlabel heeft in een bericht op zijn website gesteld dat zij “bij toekomstig te behandelen dossiers het vernietigde standpunt niet zal langer toepassen.”

Tevens meldt Vlabel dat een bezwaar kan worden ingediend binnen de 3 maanden na verzending van het aanslagbiljet. Hoewel daar op het eerste zicht niets mis mee is, rijzen er ook stemmen in de rechtsleer dat zich een vijfjarige termijn opent om teruggave van erfbelasting te vragen, hetzij vanaf 1 januari van het jaar waarin de aanslag gevestigd werd (toepassing van artikel 3.6.0.0.1 VCF – ambtshalve ontheffing), mogelijks zelfs vijf jaar vanaf 1 januari 2018 (toepassing van artikel 3.6.0.0.4 VCF – vermindering van het actief van de nalatenschap).

Bovendien leert het arrest ons ook dat de Raad van State de wetshistorische interpretatie van het artikel 9 W.Succ. aangrijpt om tot zijn verdict te komen. Het arrest is op het vlak van de interpretatie dus niet alleen van belang Vlaamse successies, maar ook voor Brusselse en Waalse successies. Hoewel het voorwerp van het geschil niet het federale standpunt over de voorafgaande schenking als tegenbewijs tot voorwerp had, is het duidelijk dat de interpretatie die de federale belastingadministratie sedert 2013 aanhoudt, evenzeer wordt afgewezen. Ook hier rijzen er stemmen dat erfgenamen die door het Brusselse of Waalse Gewest werden belast ingevolge deze wetsinterpretatie, teruggaaf kunnen vragen.

De inschrijvingsplicht wordt ruimer
Meer ondernemers moeten zich inschrijven in de Kruispuntbank voor ondernemingen
In het streven naar een aantrekkelijker ondernemingsklimaat werd er onder meer gesleuteld aan het ondernemingsrecht. De wetgever afstapt van het begrip “handelaar”. In plaats daarvan wordt het begrip “onderneming” als overkoepelende term gebruikt. Het nieuwe ondernemingsbegrip  vormt niet alleen de bouwsteen voor zowel de regels van het Wetboek van economisch recht als in het gerechte
Meer specifiek: het huwelijksvermogensrecht
Een nieuwe vergoedingsplicht in het wettelijk stelsel
Wat als een echtgenoot zijn beroep uitoefent in een vennootschap, waarvan alle aandelen “eigen” zijn ? De wet van 22 juli 2018 heeft aanzienlijke wijzigingen aangebracht in het huwelijksvermogensrecht. Met dit artikel gaan wij in op een specifieke aanvulling in het huwelijksvermogensrecht, namelijk de mogelijke benadeling van de gemeenschap bij de beroepsuitoefening door middel van een eige
Veranderingen in de zorgvolmacht en vruchtgebruik
Vermogensplanning: enkele recente ontwikkelingen
De laatste maanden hebben we al regelmatig bericht over  de grote wijzigingen in de vermogens- en successieplanning. Hieronder bezorgen we nog een kleine update over enkele van deze wijzigingen.   De zorgvolmacht: uw vermogen veiligstellen voor later Het klassieke voorbeeld is hier dat van een persoon die omwille van een fysieke of mentale beperking (coma, dementie, …) tijdelijk of
Happy Brexmas?
Hoe bereidt u uw onderneming voor op Brexit?
Op 10 december besliste de Britse eerste minister om de stemming in het Britse Lagerhuis over Brexit-deal uit te stellen. De kans op een “no deal” rampscenario neemt verder toe. Wat zijn de belangrijke data? Het Verenigd Koninkrijk heeft de Europese Raad op 29 maart 2017 formeel kennis gegeven van het voornemen om uit de EU te treden (procedure voorzien in art. 50 EU Verdrag). Het Verenigd
Een geliefde controlestructuur
De almachtige zaakvoerder van een burgerlijke maatschap : altijd fictie geweest ?
De burgerlijke maatschap is al lang een geliefde controlestructuur bij vermogensplanners. In veel gevallen willen schenkers hun vermogen niet volledig uit handen geven en wensen zij toch nog een zekere controle te behouden over hetgeen ze schenken. Zeker bij de overdracht van familiale vennootschappen willen de schenkers (vaak ouders of familieleden) nog steeds zeggenschap houden over de gang van
Recht op btw-aftrek mogelijk voor kosten gemaakt bij de aankoop van aandelen
Het Ryanair arrest
Ook recht op btw-aftrek mogelijk voor kosten gemaakt bij de aankoop van aandelen indien koop finaal niet (volledig) plaatsvindt Het Europees Hof van Justitie bevestigde recent dat de btw over kosten gemaakt met betrekking tot de verwerving van aandelen aftrekbaar kan zijn, zélfs indien de verwerving uiteindelijk niet (volledig) wordt verwezenlijkt. Hiermee bevestigt het Hof van Justitie opnieu
Het fiscale kader
Subsidies in de vennootschap: vrijgesteld of niet?
In het artikel van onze collega’s van Strategy en Operations werden kort enkele subsidies omschreven. Ze gaven daarbij aan u en uw vennootschap te kunnen bijstaan voor wat betreft subsidiebegeleiding van A tot Z.1In het kader hiervan bespreken we graag het fiscale kader rond subsidies: hoe worden de ontvangen subsidies fiscaal behandeld binnen de vennootschap? Zijn deze subsidies vrijgestel
Het kan een groter fiscaal voordeel opleveren
De investeringsaftrek: een illustratie van de opties
Ondernemingen en natuurlijke personen krijgen de mogelijkheid om hun belastbare winst te verminderen met een deel van de aanschaffings- of beleggingswaarde van investeringen.
Waardering vruchtgebruik
Nu ook klopjacht op verkoop van vruchtgebruik?
In voorgaande edities is al geschreven over de waardering van het vruchtgebruik bij de verwerving van onroerende goederen, maar er duiken de laatste tijd ook regelmatig berichten op over controles op de waardering van het vruchtgebruik bij de doorverkoop. De rechtspraak heeft echter tot nu toe het standpunt van de belastingplichtige gevolgd. Situatieschets Er is sinds enkele jaren heel wat te
De arbeidsmarkt van de toekomst
Flexibel onbelast (bij)verdienen
In België kennen we drie wettelijke sociale statuten, (i) de werknemer, (ii) de zelfstandige en (iii) de ambtenaar. Evenwel wordt vaak de vraag gesteld of deze opdeling nog afgestemd is op de snel evoluerende arbeidsmarkt waarin flexibiliteit vereist wordt en er heel wat mensen kiezen voor een ‘freelance–statuut’ of verscheidene statuten wensen te combineren. Voka pleitte in dit kader re
Hoe aftrekbaar zijn uw restaurantkosten?Download de fiscale gids

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief